Gruno en de wijk Kostverloren

In het tweede decennium van de twintigste eeuw begon ook het voetbal op Kostverloren, de wijk waar Gruno is ontstaan.
Kostverloren was oorspronkelijk onderdeel van de gemeente Hoogkerk. Er woonden in die tijd zo’n 150 gezinnen in enkele straten en boerderijen. De bevolking bestond voornamelijk uit echt arme arbeiders. De meesten werkten in de kalkovens van Wigboldus of in de kunstmestfabriek van Kamminga (later Mulock Houwer). In 1909 kwam Kostverloren bij de gemeente Groningen, maar die deed er aanvankelijk vrij weinig aan. Later werd begrepen dat Kostverloren weggesanneerd zou moeten worden. Dat is nooit gebeurd, integendeel. Nu is men voorstander van het behoud van oude wijken al moeten ze dan wel worden opgeknapt. Het kan raar gaan..

Vroeger keek men op de arbeidersbevolking neer, nu woont hier de bevoorrechte intellectuele klasse die gek is op woninkjes als in de 1e en 2e Spoorstraat. Het is waarschijnlijk door het werk van de buurtvereniging West-End en de voetbalvereniging Gruno gekomen dat Kostverloren bleef bestaan. Er bleek wel degelijk levensvatbaarheid te zijn door het werk van de clubs. Toen het Gruno bestuur in 1927 naar het gemeentehuis stapten voor verbetering van de leefomstandigheden voor de mensen in Kostverloren, liet de toenmalige wethouder Rugge een tekening zien. Waar Kostverloren stond was alles zwart. Het voetbal kwam oorspronkelijk omstreeks 1910 van de grond. De latere voorzitter Postma was een jaar of 14 toen hij met enkele andere kwajongens als Ennes, Smid, Witlox en Rozeboom een club wilden oprichten. Op het toenmalige Zeezand voetbalden spelers als Bulder, dat waren Be Quickers, Postma: die hadden een dure bal van een rijksdaalder, een echte leren. Toen wij langskwamen, kreeg één van ons de bal voor de voeten en trapte hem terug. Toen werd geroepen: Blijf af, schooiers! Kijk, dan namen zij natuurlijk niet. Ze begonnen een inzameling op Kostverloren en kochten daarna zelf een bal van een rijksdaalder. Ennes werd de eerste materiaalbewaarder. Ze noemden de club O.B.K. Dat betekend oefening baart kunst. De club was geen lang leven beschoren, want men raakte de enige bal al snel kwijt. Er was namelijk een wedstrijd gehouden in sjotten (hoogschieten). Daarbij werd Ennes zo kwaad, dat hij de bal onder een voorbijrazende trein schopte. Dat was het einde van O.B.K. Vervolgens werd Sportvereniging West-End opgericht, waarmee van 1911 tot 1915 in de Groninger Voetbalbond werd gespeeld. Maar met de komst van de Eerste Wereldoorlog viel ook deze club uiteen, omdat de jongens in dienst moeten. De sterke spelers die overbleven gingen naar Velocitas: Ennes, Witlox, Rooozenboom en Smid. Het jaar 1920 was in de noordelijke voetbalgeschiedenis een betekenisvol jaar. Be Quick werd met 101 doelpunten in de gewone competitie kampioen van Nederland. Het noordelijk elftal won de districtswedstrijden op de Wilhelminabaan in Leeuwarden en bovendien werd op Kostverloren Gruno opgericht. Het was 15 april 1920 toen enkele jongens de hoofden bij elkaar staken en Gruno oprichten. Dat waren Meyer, van Velsen, Huizinga, Smallenbroek en Kuipers. De club werd opgericht in hotel café Gruno, van de familie Reigersberg aan de Friesestraatweg. De naam werd dus heel toepasselijk Gruno. De latere voorzitter M.H.Postma was de naamgever. Zoals bekend was Gruno een Trojaan die in de vierde eeuw voor christus Groningen zou hebben gesticht, een theorie die nu niet meer door de historici wordt ondersteund. Het café werd het eerste onderkomen van de vereniging en het fungeerde tevens als vergaderruimte en als kleedkamer. De etalage kreeg functie als aanplakbord, waar de opstellingen en wedstrijden werden bekend gemaakt. Het eerste bestuur bestond behalve voorzitter Smallenbroek uit Meyer (penningmeester, en van Velsen als secretaris. Meyer van het eerste elftal fungeerde als trainer, omdat uiteraard geen geld aanwezig was waarmee een echte trainer kon worden betaald. Elk lid betaalde 50 cent inleggeld en verder wekelijks 10 cent contributie. Een donateur betaalde 1 gulden per jaar. Bijzonder was, dat in de beginjaren alleen inwoners van Kostverloren lid konden worden. Onverbrekelijk met de voetbalvereniging Gruno is Martinus Postma (de latere voorzitter/ere voorzitter (liefs 45 jaar lang) die zo bijzonder veel heeft gedaan om de buurtschap Kostverloren uit de sociale ellende te tillen. Postma bestreed deze ellende en de toen heersende armoede in de arbeiderswijk Kostverloren, met het oprichten van allerlei verenigingen. oa. de buurt en speeltuinvereniging, zang en toneelclub, begrafenisvereniging voor overleden buurtgenoten. Verder was Postma actief in het bondsbestuur van de voetbalbond, de vakbeweging en de S.D.A.P. Verder was Gruno enorm trots op zijn speler Jannes Kuipers die wedstrijden speelde voor het Noord Nederlands elftal. Hij speelde in het team met o.a. Abe Lenstra. Kuipers speelde o.a. twee wedstrijden voor Noord-Nederland tegen Noord-Duitsland in 1934 en 1936. Het was bijzonder, daar zijn medespelers allemaal voor hoogspelende clubs uitkwamen.
Gruno speelde in deze periode in de 3e klasse. De 3e klasse was ook de klasse waar Gruno het meest in uitwam in de bijna 100 jaar dat Gruno uitkomt in de competities van de KNVB. Tussen 1956 en 1962 speelde Gruno in de 2e klasse, alsmede in de jaren 1980-1981. Het komende seizoen zal de club uit Kostverloren/West-End wederom uitkomen in de 2e klasse KNVB, na twee jaar achtereenvolgens kampioen te zijn geworden.